Rev2 249/2021 3.5.9

Vrhovni kasacioni sud u veću sastavljenom od sudija: Zvezdane Lutovac, predsednika veća, Dragane Marinković i Tatjane Miljuš, članova veća, u parnici iz radnog odnosa AA iz …, čiji su punomoćnici Mihaela Turkan i Ljiljana Golubović, advokati iz …, protiv tuženog „BB“ doo …, čiji je punomoćnik Svetislav Jovanović, advokat iz …, radi isplate naknade troškova, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1354/18 od 18.09.2020. godine, u sednici održanoj 24.03.2021. godine, doneo je

R E Š E NJ E

UKIDA SE presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1354/18 od 18.09.2020. godine u preinačujućem delu i odluci o troškovima postupka, pa se predmet vraća istom sudu na ponovno suđenje u tom delu.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1354/18 od 18.09.2020. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđena presuda Osnovnog suda u Vršcu P1 319/17 od 17.01.2018. godine, u stavu prvom izreke, tačka 2 (kojom je tuženi obavezan da tužiocu na ime naknade putnih troškova isplati iznos od ukupno 25.000,00 dinara). Stavom drugim izreke, preinačena je prvostepena presuda u stavu prvom izreke u tačkama 1, 3. i 4. tako što je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca koji je tražio da se tuženi obaveže da mu za period od 01.04.2015. godine do 31.01.2016. godine, isplati na ime naknade za topli obrok iznos od 67.871,00 dinara sa pripadajućom kamatom, na ime naknade regresa za godišnji odmor za 2015. godinu iznos od 33.124,00 dinara sa pripadajućom kamatom i da se tuženi obaveže da mu za isti period na dosuđene iznose zarade uplati pripadajuće doprinose za penzijsko osiguranje Republičkom fondu PIO, doprinose za zdravstveno osiguranje Republičkom fondu za zdravstveno osiguranje i doprinose za nezaposlenost Nacionalnoj službi za zapošljavanje, kao i da mu na ime naknade troškova parničnog postupka isplati iznos od 115.085,00 dinara sa kamatom od presuđenja do isplate. Stavom trećim izreke, tužilac je obavezan da tuženom naknadi troškove drugostepenog postupka od 12.000,00 dinara.

Protiv navedene pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava, pozivajući se na član 404. ZPP (izuzetno dozvoljena revizija).

Ispitujući pravilnost pobijane presude na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je našao da je revizija osnovana na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP te da zato nema razloga da se o njoj odlučuje kao o izuzetno dozvljenoj, ali da je revizija osnovana zbog pogrešeno primenjenog materijalnog prava.

Donošenjem pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom u prvostepenom postupku tužilac je u utuženom periodu od 01.04.2015. do 31.01.2016. godine bio u radnom odnosu kod tuženog na određeno vreme na osnovu više ugovora o radu zaključivanih na određeno vreme, obavljajući poslove radnika obezbeđenja u …, osim što je prvog meseca radio iste poslove bez ugovora. Radni odnos mu je prestao rešenjem tuženog o otkazu ugovora o radu zaključno sa 31.01.2016. godine. Za vreme koje je proveo u radnom odnosu kod tuženog, ovaj mu je isplaćivao zaradu, ali u nešto nižim iznosima od ugovorene, a nije mu bio isplatio ni uvećanu zaradu za prekovremeni rad, rad noću i u dane praznika. Tužilac do prestanka radnog odnosa nije koristio godišnji odmor za 2015. godinu u trajanju od deset dana, pa mu nije isplaćena ni naknada troškova regresa za taj godišnji odmor. Na osnovu ugovora o radu koje je tužilac zaključio sa tuženim na određeno vreme, tužiocu je pripadala naknada odgovarajuće zarade, kao i naknada na ime troškova prevoza, troškova za ishranu u toku rada kao i regresa za godišnji odmor. Presudom Osnovnog suda u Vršcu P1 30/16 od 24.02.2017. godine donetom u ovom radnom sporu, koja je u tom delu postala pravnosnažna, ovde tuženi je obavezan da tužiocu na ime naknade štete isplati razliku zarade i uvećanu zaradu (po navedenim osnovama) kao i naknadu štete za neiskorišćeni deset radnih dana godišnjeg odmora za 2015. godinu. Nalazom i mišljenjem sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke, utvrđena je visina neisplaćene naknade regresa za taj neiskorišćeni godišnji odmor u 2015. godini u iznosu od 33.124,00 dinara i naknada troškova ishrane za vreme rada u utuženom periodu u iznosu od ukupno 67.681,00 dinara, na osnovu parametara i kriterijuma iz odredbe člana 32. Opšteg kolektivnog ugovora („Sl. glasnik RS“, br.50/08…8/09, sa aneksima).

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zaključio da tužilac ima pravo na traženu naknadu troškova na ime ishrane u toku rada za utuženi period i na ime naknade za troškove regresa za neiskorišćeni godišnji odmor u 2015. godini, koji mu pripadaju prema odredbama ugovora o radu i članu 118. stav 1. tačke 5. i 6. Zakona o radu, u visini utvrđenoj na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka kao i na uplatu doprinosa za obavezno socijalno osiguranje; zbog čega je usvojio ovaj tužbeni zahtev.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu u ovom delu i odbio tužbeni zahtev zauzevši stanovište da tužilac na kojem je bio taj teret dokazivanja nije pružio dokaze o visini svog zahteva za traženu naknadu troškova za ishranu za vreme rada i na ime naknade troškova regresa. Pritom je imao u vidu i ocenio da se ta naknada određuje u visini određenoj prema odredbama ugovora o radu i opštih akata, ali da u konkretnom slučaju iznos ovih troškova istima nije bio utvrđen. Odbio je i zahtev tužioca koji se odnosi na uplatu doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, jer je zaključio da se radi o sporednom potraživanju koje prati sudbinu osnovnog zahteva.

Izloženo pravno stanovište drugostepenog suda se ne može prihvatiti. Naime, osnovano se ukazuje revizijom da je tužilac pružio dokaze o visini svog tužbenog zahteva za traženu naknadu troškova, koja je utvrđena nalazom i mišljenjem sudskog veštaka. Međutim, sudski veštak je tu visinu naknade utvrdio prema kriterijumima i visini utvrđenoj Opštim kolektivnim ugovorom („Sl. glasnik RS“, br.50/08…8/09) koji je prestao da važi avgusta 2011. godine.

Prema članu 118. stav 1. Zakona o radu, zaposleni ima pravo na naknadu troškova u skladu sa Opštim aktom i ugovorom o radu i to za ishranu u toku rada, ako poslodavac ovo pravo nije obezbedio na drugi način (tačka 5) i za regres za korišćenje godišnjeg odmora (tačka 6).

Visina troškova iz stava 1. tačka 5. ovog člana mora biti izražena u novcu, kako je to propisano stavom 2. citirane novelirane zakonske odredbe (izmenama Zakona o radu, iz „Sl. glasnika RS“, br.75/14), važećeg u relevantno vreme postojanja radnog odnosa tužioca. Kako je prema citiranoj odredbi člana 118. stav 2. Zakona o radu, iznos ovih troškova morao biti određen, to se za sada ne može prihvatiti pravni zaključak drugostepenog suda da u konkretnom slučaju iznos ovih troškova nije bio utvrđen jer je izostalo utvrđenje da li je tuženi u to relevantno vreme imao Pravilnik o radu kojim je bila određena visina iznosa novčane naknade koja bi pripadala zaposlenima na ime regresa za korišćenje godišnjeg odmora i na ime naknade za ishranu u toku rada. Pogotovo što se iz sadržine spisa vidi da su navedeni ugovori o radu zaključivani u skladu sa Pravilnikom o radu tuženog koji je stupio na snagu 22.09.2014. godine, na koji se ugovori pozivaju.

Pored toga, neprihvatljivo je stanovište o odbijanju tužbenog zahteva u delu koji se odnosi na uplatu doprinosa za obavezno socijalno osiguranje sa argumentacijom da je to sporedno potraživanje koje prati osnovni zahtev, s obzirom na to da iz spisa predmeta proizlazi da je ovaj zahtev postavljen uz zahtev za isplatu razlike zarade i uvećane zarade, o čemu je pravnosnažno odlučeno ranije donetom prvostepenom presudom (Osnovnog suda u Vršcu P1 30/16 od 24.02.2017. godine). Zbog toga su sada ispunjeni uslovi za donošenje odluke o ovom delu tužbenog zahteva, obzirom da je poslodavac u obavezi da na osnovu odredbi Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, izvrši uplatu ovih doprinosa na iznose dosuđene uvećane zarade po osnovu prekovremenog rada i praznika (članovi 3. i 51).

Zato će drugostepeni sud u ponovnom postupku radi pravilne primene materijalnog prava, pribaviti tada važeći Pravilnik o radu tuženog (u to relevantno vreme zaključivanih ugovora o radu) i pouzdano utvrditi da li je iznos naknade troškova ishrane za vreme rada i troškova regresa bio utvrđen ovim opštim aktom, pa će zavisno od toga utvrditi visinu novčane naknade ovih troškova.

Kako odluka o troškovima postupka zavisi od ishoda odluke o glavnoj stvari, to je i ona ukinuta.

Na osnovu izloženih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci na osnovu člana 416. stav 2. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Zvezdana Lutovac,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić